در جریان سفر فرهنگی، علمی و تبلیغی حجتالاسلام والمسلمین مرتضی جوادی آملی به جمهوری ارمنستان در دهه اول ماه محرم 1448هـ، مجموعهای از سخنرانی ها و آیین های مذهبی، دیدارهای رسمی، نشستهای علمی، برنامههای فرهنگی، گفتوگوهای بینالادیانی با حضور مسئولان، اندیشمندان، دانشگاهیان و ایرانیان مقیم برگزار شد.
در این سفر در جریان دیداری رسمی در مقر مقدس اچمیادزین، هیئت جمهوری اسلامی ایران متشکل از خلیل شیرغلامی، سفیر کشورمان در ارمنستان، حجتالاسلام والمسلمین مرتضی جوادی آملی رئیس بنیاد اسراء، محمد اسدی موحد رایزن فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران، و حجتالاسلام رستمی امام جماعت مسجد کبود ایروان، با گارگین دوم جاثلیق اعظم ارامنه و جمعی از مسئولان ارشد کلیسای حواری ارمنی دیدار و گفتوگو کرد.
در این دیدار که با محوریت گفتوگوی ادیان، تقویت مناسبات فرهنگی و بررسی ظرفیتهای همکاری میان نهادهای دینی دو کشور برگزار شد، طرفین بر پیشینه تاریخی روابط ایران و ارمنستان، نقش ادیان الهی در صیانت از هویت ملتها و ضرورت گسترش همکاریهای نهادمند میان حوزههای علمی و دینی ایران و کلیسای ارمنی تأکید کردند.
جاثلیق اعظم ارامنه در آغاز این دیدار، ضمن خوشامدگویی به هیئت ایرانی، روابط میان ایران و ارمنستان را دیرینه، صمیمانه و برخوردار از ریشههای تاریخی و فرهنگی دانست و گفت که ملت ارمنستان همواره برای مناسبات نزدیک و دوستانه با ایران اهمیت ویژهای قائل بوده است. وی با اشاره به اینکه روابط دو کشور در دورههای مختلف تاریخی، حتی در شرایط دشوار و بحرانی، استمرار داشته است، افزود: پیوندهای ایران و ارمنستان تنها در سطح روابط رسمی و دولتی خلاصه نمیشود، بلکه از عمق فرهنگی، تمدنی و انسانی برخوردار است.
وی همچنین با اشاره به تحولات اخیر مرتبط با ایران، نسبت به پیامدهای انسانی این رخدادها ابراز تأسف کرد و گفت که جامعه ارمنی با دقت تحولات منطقه را دنبال میکند و خواهان بازگشت آرامش، ثبات و زندگی عادی برای مردم ایران و همه ملتهای منطقه است. جاثلیق اعظم ارامنه ابراز امیدواری کرد که تلاشهای دیپلماتیک و مذاکرات سیاسی بتواند زمینهساز صلح پایدار و امنیت عمومی در منطقه شود.
در ادامه، حجتالاسلام والمسلمین مرتضی جوادی آملی با قدردانی از میزبانی جاثلیق اعظم ارامنه و مسئولان کرسی عالی کلیسای حواری ارمنی در اچمیادزین، به جایگاه دین در حیات اجتماعی ملتها اشاره کرد و گفت: ادیان ابراهیمی علاوه بر آموزههای فردی و اخلاقی، رسالتی اجتماعی دارند و میتوانند در برابر سلطهطلبی، خشونت، بیعدالتی و تبلیغات گمراهکننده نقشی تعیینکننده ایفا کنند.
وی با یادآوری پیام تاریخی حضرت امام خمینی(ره) به میخائیل گورباچف، رهبر وقت اتحاد جماهیر شوروی، این پیام را نمونهای از نگاه تمدنی و توحیدی جمهوری اسلامی ایران به تحولات جهانی دانست و افزود: امام خمینی(ره) در آن پیام بر این حقیقت تأکید کردند که بازگشت به معنویت و دین میتواند راه نجات جوامع از فروپاشی اخلاقی، الحاد و وابستگی به نظام سلطه باشد.
حجتالاسلام والمسلمین جوادی آملی در بخش دیگری از سخنان خود، ارمنستان را کشوری برخوردار از هویت دینی و فرهنگی ریشهدار توصیف کرد و گفت: حفظ فرهنگ و هویت دینی در جامعه ارمنی، سرمایهای ارزشمند برای این کشور و منطقه است. وی افزود که مواضع مطرحشده از سوی جاثلیق اعظم ارامنه درباره ایران، نشاندهنده نگاه اخلاقی، دینی و عدالتمحور کلیسای ارمنی به رخدادهای منطقهای است.
وی همچنین با اشاره به ضرورت تقویت ارتباط میان مراکز علمی، حوزوی و دینی ایران و ارمنستان، پیشنهاد کرد زمینه تبادل فکری و فرهنگی میان حوزه علمیه قم و کرسی عالی کلیسای حواری ارمنی در اچمیادزین فراهم شود. به گفته وی، آشنایی متقابل نهادهای دینی با فرهنگ، باورها، سنتها و ظرفیتهای یکدیگر میتواند به تقویت همگرایی میان پیروان ادیان الهی و افزایش نقش دین در صلح و ثبات جهانی کمک کند.
در ادامه این دیدار، سفیر جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان نیز با ابراز خرسندی از حضور در کرسی عالی کلیسای حواری ارمنی در اچمیادزین، جایگاه کلیسای حواری ارمنی را در حافظه تاریخی و هویت ملی ملت ارمنی بسیار مهم توصیف کرد و گفت: جمهوری اسلامی ایران برای نهاد دین و نقش تاریخی آن در جامعه ارمنستان احترام ویژهای قائل است.
سفیر کشورمان با اشاره به اینکه ایران و ارمنستان دو همسایه برخوردار از روابط دوستانه و پایدار هستند، افزود: در کنار مناسبات ممتاز سیاسی و دولتی، ارتباط میان نهادهای دینی و فرهنگی دو کشور از اهمیت بالایی برخوردار است. وی تأکید کرد که بهترین شکل حمایت از گسترش این مناسبات، ایجاد همکاریهای منظم، نهادمند و سیستماتیک میان کلیسای حواری ارمنی و مراکز دینی جمهوری اسلامی ایران، بهویژه حوزه علمیه قم است.
وی همچنین از پیام تسلیت جاثلیق اعظم ارامنه در پی شهادت رهبر شهید جمهوری اسلامی ایران قدردانی کرد.
در بخش پایانی این دیدار، حجتالاسلام والمسلمین جوادی آملی با تأکید دوباره بر ضرورت خودباوری نهاد دین در جهان معاصر، گفت: در شرایط کنونی، گفتوگوی ادیان و رفتوآمدهای علمی و معنوی میتواند به تقویت جایگاه دین در جامعه و گسترش اخلاق، عدالت و معنویت کمک کند.
در پایان، طرفین با ابراز امیدواری نسبت به فرارسیدن روزهای بهتر برای منطقه و جهان، بر تداوم رایزنیها و پیگیری راهکارهای عملی برای توسعه همکاریهای دینی، فرهنگی و علمی میان جمهوری اسلامی ایران و کلیسای حواری ارمنی تأکید کردند.